در عملیات اطفای حریق، گاهی آتشنشانان با شرایطی روبهرو میشوند که حتی چند متر جلوتر را نمیتوانند بهخوبی ببینند. دود غلیظ، تاریکی، حرارت شدید و احتمال ریزش سازه، پیدا کردن مصدومان و تشخیص مسیر ایمن حرکت را دشوار میکند. در چنین شرایطی، تجهیزات تخصصی میتوانند به تصمیمگیری سریعتر و آگاهانهتر کمک کنند.
یکی از این تجهیزات، دوربین حرارتی آتشنشانی یا ترموویژن مخصوص عملیات Firefighting است. این دوربینها با دریافت تابش فروسرخ، اختلاف دمای اجسام و محیط را به تصویر تبدیل میکنند و به آتشنشان اجازه میدهند در شرایطی که دید معمولی محدود شده است، اطلاعات بیشتری از محیط به دست بیاورد.
شرکت HIKMICRO یا هایک میکرو، سه خانواده دوربین حرارتی تخصصی برای آتشنشانی با نامهای FB، FP و FT عرضه میکند. در این مقاله بررسی میکنیم هرکدام چه امکاناتی دارند و چگونه میتوانند در عملیات اطفای حریق و امداد و نجات به تیمهای آتشنشانی کمک کنند.
۱. دوربین حرارتی آتشنشانی چیست و چه کمکی به آتشنشانان میکند؟
دوربین حرارتی آتشنشانی دستگاهی است که تابش فروسرخ ساطعشده از اجسام را دریافت میکند و آن را به تصویری با رنگهای مختلف تبدیل میکند. در این تصویر، قسمتهای گرمتر و سردتر محیط از یکدیگر قابل تشخیص هستند.
در یک ساختمان پر از دود، دید معمولی ممکن است بسیار محدود شود؛ اما دوربین حرارتی میتواند به تشخیص شکل اجسام و اختلاف دمای محیط کمک کند. به همین دلیل، آتشنشان میتواند اطلاعات بیشتری از فضای روبهرو، مسیرهای احتمالی حرکت و نقاط دارای حرارت غیرعادی به دست آورد.
یکی از کاربردهای مهم این دوربینها، جستوجوی مصدومان است. بدن انسان معمولاً نسبت به بسیاری از سطوح اطراف اختلاف دما دارد و این اختلاف ممکن است در تصویر حرارتی قابل مشاهده باشد. البته شناسایی مصدوم به شرایط محیط، پوشش بدن، موانع و اختلاف دمای موجود بستگی دارد و در همه شرایط تضمینشده نیست.
این دستگاهها همچنین برای بررسی نقاط داغ، پیدا کردن کانونهای پنهان آتش و کنترل وضعیت پس از اطفای حریق کاربرد دارند. در واقع، دوربین حرارتی به آتشنشان کمک میکند اطلاعاتی را ببیند که در شرایط عادی ممکن است از دید او پنهان بمانند.
۲. کاربرد دوربین ترموویژن در عملیات امداد و نجات آتشنشانی
دوربین حرارتی فقط برای دیدن شعلههای آتش نیست. در بسیاری از عملیاتها، کاربرد اصلی آن کمک به شناخت بهتر محیط و تشخیص اختلاف دماست.
پیدا کردن مصدومان: در اتاقهای تاریک یا محیطهای پر از دود، بررسی حرارتی میتواند به شناسایی افراد یا نقاط مشکوک کمک کند. با این حال، وجود دیوار، آوار، پوشش ضخیم یا اختلاف دمای کم ممکن است شناسایی را دشوار کند.
شناسایی کانونهای پنهان آتش: گاهی آتش به فضای داخل سقف کاذب، دیوار یا بخشهای پنهان سازه گسترش پیدا میکند. تغییرات دمای سطح میتواند سرنخی برای بررسی دقیقتر این نقاط باشد.
تشخیص نقاط داغ پس از اطفای حریق: پس از خاموش کردن شعلههای قابل مشاهده، ممکن است قسمتهایی از مواد همچنان داغ باشند و احتمال شعلهور شدن مجدد وجود داشته باشد. بررسی حرارتی به تیم کمک میکند این نقاط را شناسایی و کنترل کند.
بررسی مسیر حرکت: اختلاف دمای اجسام و سطوح میتواند اطلاعاتی درباره وضعیت محیط و برخی موانع فراهم کند.
جستوجو در فضای باز: در عملیات جستوجو و نجات شبانه نیز تصویربرداری حرارتی میتواند برای یافتن افراد یا منابع حرارتی مفید باشد.
۳. دوربین حرارتی هایک میکرو FB Series؛ گزینهای جمعوجور برای عملیات آتشنشانی
سری FB هایک میکرو برای مشاهده حرارتی در تاریکی و محیطهای پر از دود طراحی شده است. یکی از مدلهای این خانواده، FB21 است که با توجه به ابعاد و امکاناتش میتواند برای تیمهایی که به یک دوربین حرارتی دستی و کاربردی نیاز دارند، گزینهای قابل بررسی باشد.
مهمترین ویژگیهای مدل FB21 عبارتاند از:
- رزولوشن حرارتی ۲۵۶×۱۹۲ پیکسل: برای مشاهده الگوهای حرارتی محیط و تشخیص نقاط گرم و سرد.
- حساسیت حرارتی کمتر از ۴۰ میلیکلوین: برای تشخیص اختلاف دمای کوچک در شرایط مناسب.
- نرخ تصویربرداری ۲۵ هرتز: برای نمایش پیوسته تصویر هنگام حرکت در محیط.
- فوکوس ثابت یا Focus Free: بدون نیاز به تنظیم دستی فوکوس در زمان عملیات.
- دوربین مرئی ۲ مگاپیکسلی: برای ثبت تصویر معمولی و کمک به شناسایی جزئیات محیط.
- حالتهای تصویری مخصوص آتشنشانی: از جمله Fire Detection و Rescue برای کاربردهای مرتبط با تشخیص آتش و امداد و نجات.
- حافظه داخلی ۱۶ گیگابایت و باتری با کارکرد اسمی حدود ۶ ساعت.
- درجه حفاظت IP65: برای مقاومت در برابر نفوذ گردوغبار و پاشش آب.
محدوده اندازهگیری دمای اعلامشده برای FB21 شامل بازه منفی ۲۰ تا مثبت ۱۵۰ درجه سانتیگراد و بازه ۱۰۰ تا ۵۵۰ درجه سانتیگراد است.
- قابلیت کار با خود دستگاه در دمای 155 درجه 2 دقیقه، دمای 90 درجه 10 دقیقه و بطور معمول تا دمای 50 درجه سانتی گراد است
این مشخصات، FB21 را به گزینهای برای بررسی حرارتی محیط، تشخیص نقاط داغ و جستوجوی حرارتی در عملیات آتشنشانی تبدیل میکند. البته انتخاب نهایی باید با توجه به شدت حرارت مورد انتظار، شرایط عملیاتی و نیازهای سازمان انجام شود.
۴. دوربین حرارتی آتشنشانی هایک میکرو FP Series؛ امکانات بیشتر در طراحی جمعوجور
اگر علاوه بر تصویربرداری حرارتی، امکانات پیشرفتهتر، حساسیت حرارتی بالاتر و قابلیت ثبت اطلاعات برایتان اهمیت دارد، سری FP ارزش بررسی دارد.
در این خانواده، مدلهای FP21 و FP31 عرضه شدهاند. هر دو از فوکوس ثابت بهره میبرند و برای تصویربرداری در تاریکی و محیطهای پر از دود طراحی شدهاند.
مدل FP21 دارای رزولوشن حرارتی ۲۵۶×۱۹۲ پیکسل و حساسیت حرارتی کمتر از ۳۰ میلیکلوین است. نمایشگر ۳٫۲ اینچی با رزولوشن ۶۴۰×۴۸۰، بزرگنمایی دیجیتال ۱، ۲ و ۴ برابر، حالتهای Fire Detection و Rescue و قابلیت ثبت ویدئو با فرمت MP4 از امکانات آن هستند.
مدل FP31 با رزولوشن حرارتی ۳۸۴×۲۸۸ پیکسل، جزئیات حرارتی بیشتری نسبت به FP21 ارائه میکند. حساسیت حرارتی کمتر از ۳۰ میلیکلوین، قابلیت تصویربرداری حرارتی و ترکیبی، حافظه داخلی ۱۲۸ گیگابایت و امکان ثبت ویدئو از ویژگیهای این مدل هستند.
از دیگر امکانات مهم سری FP میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- سری FP دارای رتبه IP67 است - کاملاً ضد گرد و غبار و مقاوم در برابر آب تا عمق ۱ متر به مدت ۳۰ دقیقه. همچنین دارای گواهینامه عملکرد در گرمای شدید است، در حالی که اکثر دستگاهها در گرمای شدید خاموش یا خراب میشوند، سری FP به کار خود ادامه میدهد.
- مقاومت در برابر سقوط از ارتفاع ۲ متر.
- باتری قابل شارژ با کارکرد اسمی حدود ۶ ساعت برای مدلهای FP21 و FP31.
- اتصال Wi-Fi و رابط USB Type-C.
- حالتهای تصویری اختصاصی برای کاربردهایی مانند تشخیص آتش، امداد و نجات و بررسی ساختمان.
- تأییدیههای ATEX و IECEx برای مدلها و پیکربندیهای مشخص این خانواده.
- قابلیت کار با خود دستگاه در دمای 260 درجه 5 دقیقه، 150 درجه 10 دقیقه، 85 درجه 30 دقیقه و بطور معمول تا دمای 55 درجه سانتی گراد است.
وجود این امکانات میتواند FP را برای تیمهایی مناسب کند که علاوه بر تصویربرداری حین عملیات، به ثبت و مستندسازی اطلاعات و بررسی دقیقتر نقاط حرارتی نیاز دارند. توجه کنید که تأییدیههای مربوط به محیطهای مستعد انفجار باید دقیقاً با مدل و پیکربندی دستگاه انتخابی تطبیق داده شوند.
۵. دوربین حرارتی هایک میکرو FT Series؛ برای عملیات حرفهای با نیاز به جزئیات بیشتر
در عملیاتهایی که جزئیات تصویر، سرعت نمایش و بررسی دماهای بالا اهمیت ویژهای دارند، سری FT گزینهای جدی برای بررسی است.
مدل FT31 از این خانواده، رزولوشن حرارتی ۳۸۴×۲۸۸ پیکسل دارد و با حساسیت حرارتی کمتر از ۳۰ میلیکلوین، میتواند اختلاف دمای کوچک را در شرایط مناسب نمایش دهد. نرخ تصویربرداری ۶۰ هرتز نیز به روانتر بودن تصویر هنگام حرکت سریع دوربین کمک میکند.
ویژگیهای مهم FT31 عبارتاند از:
- رزولوشن حرارتی ۳۸۴×۲۸۸ پیکسل: برای مشاهده جزئیات بیشتر نسبت به دوربینهای ۲۵۶×۱۹۲.
- نرخ تصویربرداری ۶۰ هرتز: مناسب برای نمایش روانتر صحنه هنگام حرکت.
- فوکوس ثابت: بدون نیاز به تنظیم دستی فوکوس در حین عملیات.
- نمایشگر ۴٫۳ اینچی با رزولوشن ۸۰۰×۴۸۰: برای بررسی راحتتر تصویر.
- بزرگنمایی دیجیتال ۱، ۲ و ۴ برابر.
- حافظه داخلی ۱۲۸ گیگابایت: برای ذخیره تصاویر و اطلاعات عملیات.
- باتری قابل تعویض و شارژ مجدد: برای مدیریت بهتر زمان کار در عملیاتهای طولانی.
- درجه حفاظت IP67 و مقاومت در برابر سقوط از ارتفاع اعلامشده ۲ متر.
- حالتهای Fire Detection و Rescue: برای کمک به ارزیابی حرارتی محیط.
یکی از مزیتهای مهم FT31، محدوده اندازهگیری دمای اعلامشده آن است که شامل بازه منفی ۲۰ تا مثبت ۲۵۰ درجه سانتیگراد و بازه ۲۰۰ تا ۱۲۰۰ درجه سانتیگراد میشود. این ویژگی برای بررسی نقاط بسیار داغ و شرایطی که دماهای بالا اهمیت دارند، قابل توجه است.
- قابلیت کار با خود دستگاه در دمای 260 درجه 5 دقیقه، 150 درجه 10 دقیقه، بطور معمول تا دمای 85 درجه سانتی گراد است.
باتری FT31 نیز از نوع قابل تعویض است و زمان کارکرد اسمی حدود ۶ ساعت برای آن اعلام شده است. این قابلیت میتواند در برنامهریزی عملیاتهای طولانی و آماده نگه داشتن دستگاه اهمیت داشته باشد.
بهطور کلی، FT31 برای سازمانهایی که به تصویر حرارتی با جزئیات بیشتر، نرخ تصویربرداری بالاتر و قابلیت بررسی دماهای بالا نیاز دارند، گزینهای حرفهایتر برای ارزیابی است.
۶. مقایسه دوربینهای آتشنشانی هایک میکرو FB21، FP21، FP31 و FT31
برای انتخاب درست، بهتر است مشخصات مدلها را کنار هم قرار دهید. جدول زیر خلاصهای از ویژگیهای کلیدی مدلهای بررسیشده است.
مشخصه مدلهای FB21 - FP21 - FP31 - FT31
| رزولوشن حرارتی | ۲۵۶×۱۹۲ | ۲۵۶×۱۹۲ | ۳۸۴×۲۸۸ | ۳۸۴×۲۸۸ |
| حساسیت حرارتی NETD | کمتر از ۴۰ mK | کمتر از ۳۰ mK | کمتر از ۳۰ mK | کمتر از ۳۰ mK |
| فرکانس تصویربرداری | ۲۵ هرتز | ۲۵ هرتز | ۲۵ هرتز | ۶۰ هرتز |
| فوکوس | ثابت | ثابت | ثابت | ثابت |
| نمایشگر | ۳٫۲ اینچ | ۳٫۲ اینچ | ۳٫۲ اینچ | ۴٫۳ اینچ |
| حالت امداد و نجات | دارد | دارد | دارد | دارد |
| درجه حفاظت بدنه دستگاه | IP65 | IP67 | IP67 | IP67 |
| محدوده دمای بالا | تا ۵۵۰°C | تا ۵۵۰°C | تا ۶۵۰°C | تا ۱۲۰۰°C |
پس کدام مدل مناسبتر است؟
اگر به دنبال دوربینی دستی با امکانات پایه و کاربردی برای عملیات آتشنشانی هستید، FB21 ارزش بررسی دارد. اگر حساسیت حرارتی بالاتر و امکانات تصویربرداری و ثبت اطلاعات برایتان مهم است، FP21 را بررسی کنید. برای جزئیات حرارتی بیشتر، FP31 گزینه مناسبی برای مقایسه است؛ و اگر نرخ تصویربرداری ۶۰ هرتز، نمایشگر بزرگتر و اندازهگیری دماهای بالاتر اهمیت دارند، FT31 را در اولویت بررسی قرار دهید.
البته انتخاب مدل مناسب فقط به رزولوشن وابسته نیست؛ وزن دستگاه، زمان کارکرد باتری، محدوده دمایی، درجه حفاظت و دستورالعملهای ایمنی عملیات نیز باید در تصمیم نهایی لحاظ شوند.
۷. هنگام خرید دوربین حرارتی آتشنشانی به چه نکاتی توجه کنیم؟
خرید دوربین حرارتی برای آتشنشانی با خرید یک دوربین ترموویژن معمولی تفاوت دارد. دستگاه باید برای شرایط خاص عملیات، از جمله دود، حرارت، رطوبت و احتمال ضربه مناسب باشد.
پیش از انتخاب، به این موارد توجه کنید:
۱. رزولوشن حرارتی: رزولوشن بالاتر معمولاً جزئیات بیشتری نشان میدهد، اما کیفیت نهایی تصویر به لنز، فاصله، میدان دید و شرایط محیط نیز وابسته است.
۲. حساسیت حرارتی: مقدار NETD کمتر به تشخیص اختلاف دمای کوچکتر کمک میکند. این ویژگی در بعضی شرایط جستوجو و بررسی نقاط داغ اهمیت دارد.
۳. محدوده دمای اندازهگیری: بررسی کنید که دستگاه برای دماهای مورد انتظار در عملیات شما مناسب باشد. محدوده دمای اندازهگیری با دمای قابل تحمل بدنه دستگاه یکسان نیست.
۴. مقاومت محیطی: درجه حفاظت در برابر آب و گردوغبار و مشخصات آزمون مقاومت در برابر سقوط را بررسی کنید. IP65 و IP67 نیز به معنی ضدآسیب بودن دستگاه در هر شرایطی نیستند.
۵. باتری و سهولت استفاده: کار با دستکش، دسترسی سریع به حالتهای تصویری، زمان کارکرد باتری و امکان تعویض آن میتواند در عملیات واقعی بسیار مهم باشد.
۶. آموزش و تمرین: آتشنشان باید با تفسیر تصاویر حرارتی، محدودیتهای دستگاه و روشهای ایمن استفاده از آن آشنا باشد. رنگهای تصویر حرارتی بهتنهایی نشاندهنده نوع ماده یا وجود قطعی مصدوم نیستند.
جمعبندی؛ کدام دوربین حرارتی هایک میکرو برای آتشنشانی مناسب است؟
اگر قصد خرید دوربین حرارتی برای سازمان آتشنشانی، واحد ایمنی صنعتی یا تیم امداد و نجات را دارید، انتخاب را بر اساس شرایط واقعی عملیات، مشخصات فنی و نیازهای ایمنی انجام دهید.
برای انتخاب دوربین حرارتی آتشنشانی مناسب، میتوانید با کارشناسان مهندسی جنوب مشورت کنید تا با توجه به نوع مأموریت، شرایط محیطی و بودجه، مدل مناسبتری را بررسی کنید.
دیدگاه خود را بنویسید